Ünite/TEMA: Yapay Zeka
Konu (İçerik çerçevesi):Yapay Zekâda Güvenlik
Öğrenme Çıktıları:
BTY.5.5.2 Yapay zekâya ilişkin etik ve güvenlik/gizlilik önlemlerini yönetebilme
a) Yapay zekâda etik ve güvenlik/gizlilik risklerini belirler.
b) Yapay zekâda etik ve güvenlik/gizlilik önlemlerini belirler.
c) Yapay zekâda etik ilkelerin ve bilgi güvenliğinin/gizliliğinin temel bileşenlerini ayırt eder.ç) Yapay zekâ uygulamalarını etik ilkeler ile e-güvenlik/e-gizlilik açısından değerlendirir. Günlük plan.
Yapay Zekâ İnsanlığın Sonunu Getirebilir mi?
Her yeni teknolojide insanlığın sonunun geldiğine ilişkin benzer kaygılar tekrarlanmaktadır. Ancak burada düşünülen yapay zekânın dünyayı ele geçirmesi ve insansı robotları komuta eden bir tirana dönüşmesi ise bu durum şu an için pek olası görünmemektedir. Mevcut yapay zekâ teknolojileri bazı alanlarda işlerin hızlı ve hatasız yapılmasını sağlayabilmektedir. Başka bir ifadeyle şu anki teknoloji o noktadan epey uzaktadır. Ancak yapay zekâ teknolojilerini kullanarak bazı ülkelerin kitle imha silahları geliştirmeleri ve geçmişte yapay zekâ teknolojileri olmadan da yaptıkları gibi bir dünya savaşı çıkartmaları istenmeyen ama daha olası bir senaryo olarak görünmektedir. Burada teknolojinin kendisinden çok kullanım amacı ve şekli önem taşımaktadır.
Yapay Zekâ ve İnsan Zekâsı
yapay zekânın insanların beyinlerini tembelleştirerek onların becerilerini körelteceği yönündedir. Yapay zekâ teknolojileri mevcut halleriyle insanın yerine düşünen bir sistemden daha çok, yardımcı görevi görmektedir. Bir bilgisayar için kolay olan ama bir insan için zaman alıcı işleri yaparak insanın kendini geliştirebilmesi için ona zaman kazandırabilir
İşsizlik Artar mı?
Sanayi devrimi gerçekleştiğinde makinelerin, insanların işlerini elinden alacağı ve insanları işsiz bırakacağı düşünülmesine rağmen zaman içinde iş kolları değişmiş, tüketim artmış, tüketimi karşılamak için üretim ve istihdam artmıştır. Yapay zekâ sistemleri üretimi, standart süreçleri otonomlaştırmakta ve bazı iş kollarında işgücü ihtiyacını azaltmaktadır. Yapay zekâ sistemleri bazı iş kollarında daha az insanla daha az çalışmayla daha çok verim, daha kaliteli ve daha hızlı çıktılar alınmasını sağlamaktadır. Yapay zekâ sistemleri aynı zamanda yeni iş alanları oluşturmakta veya bazı alanlarda işgücü ihtiyacını artırmaktadır. Yapay zekâ mühendisliği, veri analistliği, veri bilimi, programcılık, veri mühendisliği ihtiyacın artacağı iş kollarına örnek verilebilir.
Yapay Zekâ Sistemleri Adaletli Olabilir mi?
İnsanların yapay zekâ sistemlerinin önyargı içerebileceği ve adaletsiz kararlar alabileceği konusunda endişeleri bulunmaktadır. İşe alımlarda, hukuki kararlarda, kredi tahsisi, ücret politikalarının belirlenmesi gibi işlemlerde adaletli kararların verilmesi nasıl sağlanabilir? Yapay zekâ kendi başına adaletli veya adaletsiz bir sistem olamaz. Ancak insanların mevcut karar verme yapıları ve önyargıları bilerek ya da bilmeyerek yapay zekâ sistemlerine aktarılabilir. Algoritmaların ve veri setlerinin seçimi sistemin adaletli bir şekilde çalışması için önemlidir. İyi tasarlanmış, baştan sona incelenmiş yapay zekâ sistemleri, haksız önyargıları sınırlayabilir ve hatta insanların karar verme sürecindeki önyargılarının belirlenmesine ve bunlarla mücadele edilmesine yardımcı olabilir. Duygusal etkenler, nepotizm gibi durumlarla yapay zekânın baş etmesi insana kıyasla daha olası görünmektedir
Gizlilik İhlali ve Etik
Yapay zekâ sistemleriyle ilgili en büyük çekincelerden biri de bu teknolojileri kullanarak insanların gizliliklerinin kolayca ihlal edilebileceğidir. Yüz tanıma, takip ve sosyal medya analiz sistemlerinde kullanılan yapay zekâ teknolojileri insanların mahremiyetine zarar verebilmektedir. Yapay zekâ teknolojileri insanlara ait veriyi (sosyal medya beğenileri, yorumlar, tuttuğu takım, siyasi görüş vb.) analiz ederek onları manipüle etmek, tercihlerini etkilemek veya belirli bir seçeneğe yönlendirmek için kullanılabilmektedir. Aynı zamanda bu teknolojiler insanların ve toplumun güvenliğini sağlamak, kayıp arama ve bulma gibi işlemler için de kullanılabilir. Gizlilik ihlali ile ilgili çekincelerin nedeni salt olarak yapay zekâ teknolojisinin getirdiği bir olumsuzluktan daha çok onun kullanım amacı ve şekliyle ilgili bir sorundur.
Yapay Zekâ Sistemlerinde Açıklanabilirlik ve Sorumluluk
Bazı yapay zekâ sistemlerinin karar alma süreçleri basit şekilde anlaşılır görülmektedir. Karar alma sistemi bir örüntü, bir formül veya matematiksel bir model şeklinde net olarak anlaşılmaktadır. Ancak tüm yapay zekâ sistemlerinde karar alma sürecinin tüm aşamaları net bir şekilde görülmeyebilir. Mesleğinde çok başarılı bir hekimin deneyimlerine dayalı olarak aldığı sezgisel bir karar ele alındığında, bu kararın gerekçesi hekim tarafından net bir şekilde açıklanamayabilir. Bazı yapay zekâ sistemlerinin aldığı kararlar da bu duruma
benzetilebilir. Yapay zekâ sistemleri gerçek hayat problemlerine uygulanmadan önce çok geniş örnek kümeleriyle eğitilerek geliştirilmekte ve test edilmektedir. Örneğin bir hastalığa teşhis koymak için oluşturulan bir yapay zekâ modeli yüzlerce hekimin hayatı boyunca karşılaştığı vakadan daha çok sayıda örneğe sahip bir veri kümesi ile eğitilebilmektedir
Her yeni teknolojide insanlığın sonunun geldiğine ilişkin benzer kaygılar tekrarlanmaktadır. Ancak burada düşünülen yapay zekânın dünyayı ele geçirmesi ve insansı robotları komuta eden bir tirana dönüşmesi ise bu durum şu an için pek olası görünmemektedir. Mevcut yapay zekâ teknolojileri bazı alanlarda işlerin hızlı ve hatasız yapılmasını sağlayabilmektedir. Başka bir ifadeyle şu anki teknoloji o noktadan epey uzaktadır. Ancak yapay zekâ teknolojilerini kullanarak bazı ülkelerin kitle imha silahları geliştirmeleri ve geçmişte yapay zekâ teknolojileri olmadan da yaptıkları gibi bir dünya savaşı çıkartmaları istenmeyen ama daha olası bir senaryo olarak görünmektedir. Burada teknolojinin kendisinden çok kullanım amacı ve şekli önem taşımaktadır.
Yapay Zekâ ve İnsan Zekâsı
yapay zekânın insanların beyinlerini tembelleştirerek onların becerilerini körelteceği yönündedir. Yapay zekâ teknolojileri mevcut halleriyle insanın yerine düşünen bir sistemden daha çok, yardımcı görevi görmektedir. Bir bilgisayar için kolay olan ama bir insan için zaman alıcı işleri yaparak insanın kendini geliştirebilmesi için ona zaman kazandırabilir
İşsizlik Artar mı?
Sanayi devrimi gerçekleştiğinde makinelerin, insanların işlerini elinden alacağı ve insanları işsiz bırakacağı düşünülmesine rağmen zaman içinde iş kolları değişmiş, tüketim artmış, tüketimi karşılamak için üretim ve istihdam artmıştır. Yapay zekâ sistemleri üretimi, standart süreçleri otonomlaştırmakta ve bazı iş kollarında işgücü ihtiyacını azaltmaktadır. Yapay zekâ sistemleri bazı iş kollarında daha az insanla daha az çalışmayla daha çok verim, daha kaliteli ve daha hızlı çıktılar alınmasını sağlamaktadır. Yapay zekâ sistemleri aynı zamanda yeni iş alanları oluşturmakta veya bazı alanlarda işgücü ihtiyacını artırmaktadır. Yapay zekâ mühendisliği, veri analistliği, veri bilimi, programcılık, veri mühendisliği ihtiyacın artacağı iş kollarına örnek verilebilir.
Yapay Zekâ Sistemleri Adaletli Olabilir mi?
İnsanların yapay zekâ sistemlerinin önyargı içerebileceği ve adaletsiz kararlar alabileceği konusunda endişeleri bulunmaktadır. İşe alımlarda, hukuki kararlarda, kredi tahsisi, ücret politikalarının belirlenmesi gibi işlemlerde adaletli kararların verilmesi nasıl sağlanabilir? Yapay zekâ kendi başına adaletli veya adaletsiz bir sistem olamaz. Ancak insanların mevcut karar verme yapıları ve önyargıları bilerek ya da bilmeyerek yapay zekâ sistemlerine aktarılabilir. Algoritmaların ve veri setlerinin seçimi sistemin adaletli bir şekilde çalışması için önemlidir. İyi tasarlanmış, baştan sona incelenmiş yapay zekâ sistemleri, haksız önyargıları sınırlayabilir ve hatta insanların karar verme sürecindeki önyargılarının belirlenmesine ve bunlarla mücadele edilmesine yardımcı olabilir. Duygusal etkenler, nepotizm gibi durumlarla yapay zekânın baş etmesi insana kıyasla daha olası görünmektedir
Gizlilik İhlali ve Etik
Yapay zekâ sistemleriyle ilgili en büyük çekincelerden biri de bu teknolojileri kullanarak insanların gizliliklerinin kolayca ihlal edilebileceğidir. Yüz tanıma, takip ve sosyal medya analiz sistemlerinde kullanılan yapay zekâ teknolojileri insanların mahremiyetine zarar verebilmektedir. Yapay zekâ teknolojileri insanlara ait veriyi (sosyal medya beğenileri, yorumlar, tuttuğu takım, siyasi görüş vb.) analiz ederek onları manipüle etmek, tercihlerini etkilemek veya belirli bir seçeneğe yönlendirmek için kullanılabilmektedir. Aynı zamanda bu teknolojiler insanların ve toplumun güvenliğini sağlamak, kayıp arama ve bulma gibi işlemler için de kullanılabilir. Gizlilik ihlali ile ilgili çekincelerin nedeni salt olarak yapay zekâ teknolojisinin getirdiği bir olumsuzluktan daha çok onun kullanım amacı ve şekliyle ilgili bir sorundur.
Yapay Zekâ Sistemlerinde Açıklanabilirlik ve Sorumluluk
Bazı yapay zekâ sistemlerinin karar alma süreçleri basit şekilde anlaşılır görülmektedir. Karar alma sistemi bir örüntü, bir formül veya matematiksel bir model şeklinde net olarak anlaşılmaktadır. Ancak tüm yapay zekâ sistemlerinde karar alma sürecinin tüm aşamaları net bir şekilde görülmeyebilir. Mesleğinde çok başarılı bir hekimin deneyimlerine dayalı olarak aldığı sezgisel bir karar ele alındığında, bu kararın gerekçesi hekim tarafından net bir şekilde açıklanamayabilir. Bazı yapay zekâ sistemlerinin aldığı kararlar da bu duruma
benzetilebilir. Yapay zekâ sistemleri gerçek hayat problemlerine uygulanmadan önce çok geniş örnek kümeleriyle eğitilerek geliştirilmekte ve test edilmektedir. Örneğin bir hastalığa teşhis koymak için oluşturulan bir yapay zekâ modeli yüzlerce hekimin hayatı boyunca karşılaştığı vakadan daha çok sayıda örneğe sahip bir veri kümesi ile eğitilebilmektedir
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder